
Կարդալ ամբողջ նյութը
Պտղաբանջարեղենային արտադրանքի երկարատև պահպանման և փոխադրման նոր հայրենական տեխնոլոգիան նվազագույնի է հասցնում որակի կորուստները։
Սովորական, կարգավորվող և փոփոխված մթնոլորտում պահպանման առկա տեխնոլոգիաները (համապատասխանաբար ОА, РА և МА) չեն երաշխավորում պաշտպանություն բազմաթիվ ֆիզիոլոգիական (մակերեսային այրվածք, քայքայում, խոնավ այրվածք, հյուսվածքների ներքին գորշացում) և սնկային հիվանդություններից, ոչ էլ սկզբնական որակի՝ թարմության, հյութալիության, կարծրության, սննդային արժեքի պահպանումը պահպանման, փոխադրման ու վաճառքի փուլերում։ Արտադրողները կրում են մեծ՝ մինչև 30-50% կորուստներ, իսկ սպառողները միշտ չէ, որ գոհ են որակից։
Հայրենական ու արտասահմանյան գրականության և մեր բազմամյա հետազոտությունների վերլուծությամբ հաստատել ենք, որ հիվանդությունների և որակի նվազման հիմնական պատճառը պտուղներում ու միջավայրում էթիլենի ավելցուկային կուտակումն է [1], [2]։ Էնդոգեն (պտուղների սինթեզած) կամ էկզոգեն (միջավայրից եկող) էթիլենը չափազանց ցածր խտություններով ակտիվացնում է հասունացումն ու ծերացումը՝ առաջացնելով ֆիզիոլոգիական ու սնկային հիվանդություններ և որակի կորուստ։ Երկարատև պահպանման հիմնարար լուծումը էթիլենի սինթեզի արգելակումն ու բացասական ազդեցության բացառումն է։
Պահպանման հիմնական հիվանդությունը մակերեսային այրվածքն է։ Ռուսաստանում աճեցվող սորտերի ավելի քան 70%-ը զգայուն է։ Տնտեսական վնասը հսկայական է. մեր բազմամյա տվյալներով ախտահարումը կարող է հասնել 90%-ի և ավելի։
Առավել զգայուն են Անտոնովկա օբիկնովեննայա, Granny Smith, Red Delicious, Delicious, Մարտովսկոյե, Ռենետ Սիմիրենկո, Jonagold, Starcrimson, Braebum, Corey, Սեվերնի Սինապ, Սինապ Օռլովսկի, Սինապ Բելոռուսկի, Բերկուտովսկոյե, Կուլիկովսկոյե, Վետերան, Վիշնյովոյե, Իմռուս, Red Chief, Ռենետ Չեռնենկո, Ռենետ Կուրսկի Զոլոտոյ, Կույբիշևսկոյե, Mutsu և այլ սորտերը։
Ռուսաստանում այս սորտերի տարեկան պահպանման ծավալը մոտ 200 հազ. տ է։ Հիվանդությունից կորուստները միջինում գնահատվում են 5-8 հազ. ռուբ./տ, իսկ ընդհանուր ծավալով՝ 1-1,6 մլրդ ռուբլի։
Էթիլենի բարձր պարունակությունը նաև առաջացնում է վաղաժամ հասունացում ու ծերացում, հյութալիության, խտության, համի ու սննդային արժեքի կորուստ՝ կտրուկ նվազեցնելով որակը պահպանման և փոխադրման ժամանակ։
XX դարի հենց վերջում ԱՄՆ-ում հայտնվեց SmartFresh պատրաստուկըsm։ Այս անվամբ գրանցված է ծառայության նշան Հյուսիսային Կարոլինայի պետական համալսարանի գիտնականների սինթեզած 1-մեթիլցիկլոպրոպենի համար, որը տարածում է 1999 թ. դեկտեմբերին հիմնադրված ամերիկյան «AgroFresh Inc.» ընկերությունը։ Հետբերքահավաքային մշակումը SmartFresh-ովsm դանդաղեցնում է հետբերքահավաքային հասունացումն ու ծերացումը, զգալի նվազեցնում կորուստները և պահպանում արտադրանքի որակը։ Պահպանման տեխնոլոգիան SmartFresh-ի կիրառմամբsm
Նկ. 1. Fitomag-ով մշակման ազդեցությունը Անտոնովկա օբիկնովեննայայի կեղևում էնդոգեն էթիլենի և կոնյուգացված տրիենների պարունակության վրա
Վլադիմիր Գուդկովսկի,
գյուղատնտեսական գիտությունների դոկտոր, ՌԳԳԱ ակադեմիկոս, պրոֆեսոր, Ի. Վ. Միչուրինի անվան այգեգործության համառուսաստանյան ԳՀԻ-ի հետբերքահավաքային տեխնոլոգիաների բաժնի ղեկավար (Միչուրինսկ, Տամբովի մարզ)
Վալերի Շվեց,
տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, Դ. Ի. Մենդելեևի անվան ռուսական քիմիական տեխնոլոգիական համալսարանի հիմնական օրգանական և նավթաքիմիական սինթեզի տեխնոլոգիայի ամբիոնի վարիչ (Մոսկվա)
Աղբյուր՝ սեպտեմբեր 2009 #1 (1) RussiafruiT

