
Толық материалды оқу
Жеміс-көкөністі ұзақ сақтау мен тасымалдаудың жаңа отандық технологиясы сапа шығынын барынша азайтуды қамтамасыз етеді.
Кәдімгі, реттелетін және модификацияланған атмосферадағы (тиісінше ОА, РА, МА) қолданыстағы технологиялар көптеген физиологиялық (беткі қоңырлану, ыдырау, ылғалды күйік, ішкі ұлпалардың қоңырлануы) және саңырауқұлақ ауруларынан кепілді қорғауды, сондай-ақ сақтау, тасымалдау және сату кезеңдерінде бастапқы сапаны (балғындық, шырындылық, қаттылық, тағамдық құндылық) сақтауды қамтамасыз етпейді. Сондықтан өндірушілер зор (30-50%-ға дейін) шығын шегеді, ал тұтынушылар сапаға әрдайым қанағаттанбайды.
Отандық және шетелдік әдебиет пен өзіміздің көпжылдық зерттеулер нәтижесін талдап, ауру дамуы мен сапа төмендеуінің негізгі себебі жеміс ішінде және қоршаған ортада этиленнің шамадан тыс жиналуы екенін анықтадық [1], [2]. Эндогендік (жемісте синтезделетін) немесе экзогендік (сырттан келетін) этилен өте төмен концентрацияда пісуді, шамадан тыс пісуді және қартаюды белсендіреді. Бұл физиологиялық және саңырауқұлақ ауруларына, соның салдарынан сапа жоғалтуға әкеледі. Ұзақ сапалы сақтаудың түбегейлі шешімі — этилен синтезін тежеу және оның жағымсыз әсерін болдырмау.
Сақтаудағы негізгі ауру — беткі қоңырлану. Ресейде өсірілетін сорттардың 70%-дан астамы оған сезімтал. Ол зор экономикалық зиян келтіреді: көпжылдық деректеріміз бойынша зақымдану 90%-ға және одан да көпке жетуі мүмкін.
Ең сезімтал алма сорттары: Антоновка обыкновенная, Granny Smith, Red Delicious, Delicious, Мартовское, Ренет Симиренко, Jonagold, Starcrimson, Braebum, Corey, Северный Синап, Синап Орловский, Синап Белорусский, Беркутовское, Куликовское, Ветеран, Вишнёвое, Имрус, Red Chief, Ренет Черненко, Ренет Курский Золотой, Куйбышевское, Mutsu және т.б.
Ресейде бұл сорттарды сақтау көлемі жылына шамамен 200 мың т. Ауру шығыны орташа 5-8 мың руб./т, жалпы көлемге шаққанда 1-1,6 млрд рубль деп бағаланады.
Этиленнің жоғары мөлшері ерте пісуге, қартаюға, шырындылық, тығыздық, дәм мен тағамдық құндылық жоғалуына да әсер етеді, бұл сақтау мен тасымалдауда сапаны күрт төмендетеді.
XX ғасырдың ең соңында АҚШ-та SmartFresh препараты пайда болдыsm. Бұл атаумен Солтүстік Каролина штаты университетінің ғалымдары синтездеген, 1999 жылғы желтоқсанда құрылған америкалық «AgroFresh Inc.» компаниясы тарататын 1-метилциклопропеннің қызмет көрсету белгісі тіркелген. Жемістерді жинаудан кейін SmartFresh-пен өңдеуsm жинаудан кейінгі пісу мен қартаю процестерін баяулатып, шығынды едәуір азайтып, сапаны сақтауға мүмкіндік береді. SmartFresh қолданылатын сақтау технологиясыsm
1-сурет. Fitomag-пен өңдеудің Антоновка обыкновенная жемісі қабығындағы эндогендік этилен мен конъюгацияланған триендер мөлшеріне әсері
Владимир Гудковский,
ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы, РАСХН академигі, профессор, И.В. Мичурин атындағы Бүкілресейлік бау-бақша ҒЗИ жинаудан кейінгі технологиялар бөлімінің жетекшісі (Тамбов облысы, Мичуринск қ.)
Валерий Швец,
техника ғылымдарының докторы, профессор, Д.И. Менделеев атындағы Ресей химия-технологиялық университетінің негізгі органикалық және мұнай-химия синтезі технологиясы кафедрасының меңгерушісі (Мәскеу қ.)
Дереккөз: қыркүйек 2009 #1 (1) RussiafruiT

