← Материалдарға

Бау-бақша шаруашылығы және сақтау

Бау-бақша шаруашылығы — басым сала, себебі балғын жемістер адамның дұрыс тамақтану құрылымының аса маңызды бөлігі…

Бау-бақша шаруашылығы және сақтау
Толық материалды оқу

Бау-бақша шаруашылығы — басым сала, себебі балғын жемістер адамның дұрыс тамақтану құрылымының аса маңызды бөлігі.

Адам денсаулығын сақтау үшін жыл бойы балғын жеміс жеу қажет. Алайда қолданыстағы жеміс сақтау технологияларында шығын 20-25%-ға және одан да көпке жетуі мүмкін, сонымен қатар тағамдық құндылығы күрт төмендейді.

Gud
В.Ф. Швец, профессор
И.В. Мичурин атындағы ВНИИС-тің көптеген зерттеуі жемістерді сақтаудың физиологиялық негізі зат алмасуды бұзбай этиленнің (пісу және қартаю гормоны) биосинтезін барынша тежеу екенін анықтады. Этиленді тежеудің және жемістердің сақтау мерзімін ұзартудың тиімді жолы — реттелетін атмосфера жасау. Бұл технология бүкіл әлемде кең тараған. Алайда жемістерді реттелетін атмосфера камераларынан шығарғаннан кейін этиленнің қарқынды биосинтезі жүреді, бұл сапаны төмендетіп, шығынды арттырады. Сондықтан ғылыми қауымдастық этиленді тежеудің қосымша тәсілдерін үнемі іздейді. Солардың бірі — 1-метилциклопропенді (С4Н6) пайдалану. Оның молекуласында үш мүшелі сақина мен қос байланыс бар, этилен рецепторларын бұғаттаудың бірегей қасиетіне ие, осылайша шамадан тыс пісу мен қартаюдың биохимиялық механизмін өшіреді.

РҒА академигі В.А. Гудковскийдің бастамасымен Д.И. Менделеев атындағы РХТУ-дың негізгі органикалық және мұнай-химия синтезі технологиясы кафедрасында профессорлар В.Ф. Швецтің және Р.А. Козловскийдіңжетекшілігімен 1-метилциклопропеннің қолайлы препараттық түрін өндірудің отандық технологиясын жасау жұмысы жүргізілді. 2004 жылы кафедра 1-метилциклопропеннің қолайлы препараттық түрін өндіру технологиясын әзірледі, ол «Fitomag» деп аталды.

Академиктің жетекшілігімен В.А. Гудковскийдің И.В. Мичурин атындағы ВНИИС-те көптеген жеміс түрін (алма, алмұрт, алхоры, өрік, шабдалы, алша, құрма, киви, авокадо, фейхоа және т.б.) және көкөністі (қызанақ, қияр, қырыққабат: брокколи, гүлді, ақ қауданды, пекин; кәді) кәдімгі (ОА), реттелетін (РА) және модификацияланған (МА) атмосферада сақтауға, сондай-ақ тез бұзылатын жемістер мен көкөністерді алыс қашықтыққа тасымалдауға ресейлік Fitomag препаратын қолдану технологиясы жасалды. Нәтижесінде жинау мерзімінің объективті көрсеткіштері әзірленді, әр жеміс пен көкөніс түріне және сорт ерекшеліктеріне арналған оңтайлы препарат концентрациялары, сақтау жағдайлары (температура, атмосфера құрамы, ауаның салыстырмалы ылғалдылығы) мен ұзақтығы таңдалды. Негізгі физиологиялық аурулардың (беткі қоңырлану, теріасты дақтануы, ыдырау және т.б.) дамуын болжаудың объективті көрсеткіштері әзірленді. Зерттеу нәтижелері Ресейдің көптеген шаруашылығында, оның ішінде Орталық, Оңтүстік, Солтүстік Кавказ федералдық округтерінде (ООО «Сад Гигант», ЗАО «Агрофирма им. 15 лет Октября», ОАО «Агроном Сад», ЗАО «Виктория-92», ЗАО «Лорис», КСП «Светлогорское», ЗАО «Плодовод», ЗАО КСП «Совхоз Архипо-Осиповский», ООО «Садовод», ООО «Плодовод», ЗАО «АлмаПродакшин», ООО «АгроЦентр», СПК «Колос», ООО «Спектр-СК», ООО «Жердевский плодопитомник», ЗАО «Острогожсксадптомник», ЗАО «Корочанский плодопитомник», ООО «Плава», ООО «Ровенские сады», ООО «Обоянский сад», ООО «Сады Баксана», ООО «Сады Эльбруса», ООО «Фрукт-Трейд»), сондай-ақ Украинада, Молдовада, Беларусьте, Қазақстанда және басқа елдерде сынақтан өткізіліп, игерілді.

Fitomag қолданылатын ОА, РА, МА сақтау технологиялары мынаны қамтамасыз етеді:

  • сақтау және тұтынушыға жеткізу кезінде жемістер мен көкөністердің бастапқы сапасын барынша сақтау;
  • беткі қоңырлануды, қартаюдан ыдырауды, ылғалды күйікті болдырмайды немесе күрт азайтады, шыны тәрізденген жемістердің ыдырауын, қабықтың майлануын және саңырауқұлақ шірігін (соның ішінде глеоспориум) тежейді, масса шығынын төмендетеді;
  • жемістердің балғындығын, тартымдылығын, қаттылығын, шырындылығын, қытырлақ консистенциясын, дәмін, тағамдық құндылығын сақтайды (антиоксиданттық белсенділік пен қышқылдық жақсырақ сақталады), сатып алушылар сұранысын арттырады;
  • жыл бойы жоғары сапалы балғын жемістерді сатуды қамтамасыз етеді (сорттар мен сақтау технологияларын таңдау);
  • сақтау кезінде электр энергиясына жұмсалатын шығынды азайтады;
  • қосымша пайда алуға кепілдік береді, кәсіпорынның нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін арттырады.

Жемістер мен көкөністерді сақтау технологияларын жетілдіру зерттеулері жалғасуда.

 

В.А. Гудковский, РҒА академигі

В.А. Гудковский

РҒА академигі

Тел.: +79156677949

 

 

В.Ф. Швец, профессор

В.Ф. Швец

Профессор

 Тел.: +79168086034

 

Материалдарға